HEILOO – Geen plastic zwerfafval in het milieu. Om dit te bereiken moeten burger, maatschappij en industrie samenwerken.

De zaal van Theater De Beun zit vrijdagavond 25 mei vol met geïnteresseerd publiek bij de vertoning van de documentaire ‘From Source to Sea’, over de tocht over de Rijn van milieuactivist Merijn Tinga. De Plastic Soup Surfer peddelde van bron tot monding over de rivier op een surfplank gemaakt van zwerfplastic, onderweg keek hij uit naar rondzwervend plastic op het water en langs de oeverkanten. Het gevonden plastic werd verzameld om het na zijn tocht aan de directies van frisdranken- en verpakkingsindustrie te laten zien als tastbaar bewijs dat het afval van hun producten in het milieu terechtkomt, ondanks alle recyclinginspanningen.

Tinga pleit voor statiegeld op kleine petflessen ter vermindering van het zwerfafval. De Vereniging Nederlandse Gemeenten is positief over een uitbreiding van de statiegeldregeling. Wethouder Elly Beens deelt in haar woordje voorafgaand aan de film mee dat de gemeente Heiloo de petitie van de statiegeldalliantie heeft getekend. De statiegeldalliantie maakt zich sterk voor statiegeld op alle plastic flessen en blikjes. De staatssecretaris heeft in maart 2018 in overleg met de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het bedrijfsleven besloten om statiegeld op plastic flesjes in 2021 in te voeren als de afspraken over recycling en reductie van het zwerfafval niet worden gehaald. Uit onderzoek blijkt dat de invoering van statiegeld het aantal plastic flessen dat in het milieu terechtkomt met 90% reduceert.

Zwerfafval is een probleem, afvalplastic is schadelijk voor het milieu en vergiftigt de voedselketen waarvan ook de mens afhankelijk is. De film brengt deze materie indringend in beeld. Bij de Rheinquelle in Zwitserland is het water schoon en drinkbaar, bij de riviermonding in Rotterdam is het water troebel en vervuild met microplastics. Uit watermonsters genomen bij Lobith kan worden afgeleid dat er zo’n 40 ton aan microplastics per jaar door de rivier stroomt. Op rivierstrandjes en langs oevers is stroomafwaarts steeds meer zwerfplastic te vinden, waarbij vooral kleine petflessen opvallen. In Nederland belanden er zo’n 75 miljoen plastic flesjes per jaar in het milieu. Petflessen kunnen voor 100% worden gerecycled, inzameling is noodzaak en daarvoor is een statiegeldsysteem een goed middel.

Merijn Tinga is zeer creatief in het vinden van actiemiddelen, waarbij de acties dan wel een ludiek tintje hebben en een fysieke uitdaging bieden. Actievoeren moet ook leuk blijven. Hij introduceert de film in Theater De Beun op ontspannen wijze en geeft vlotte antwoorden op de vaak praktische vragen vanuit het publiek. Soms is het antwoord: “Kom zelf in actie om het probleem op te lossen”. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de drie miljard plastic koffiebekertjes die in Nederland jaarlijks worden gebruikt. De BUCH-gemeenten kopen maatschappelijk verantwoord in, daar zijn dus geen plastic koffiebekers meer te bekennen.

In 2016 stak Merijn de Noordzee over op een board gebouwd van kleine petflesjes. In 2017 legde hij 1035 km af langs de Rijn, van Konstanz tot voorbij Rotterdam, met een professioneel supboard gebouwd door TU Delft. Na de Rijnreis wist hij in de bestuurskamers van supermarktbazen en drankenfabrikanten door te dringen met een rapport over plastic soup, waterverontreiniging door plastics. Hij gebruikte daarbij een desbewustzijnsexploot, een middel uit het octrooirecht,
dat nog niet eerder voor een milieukwestie was toegepast. De CEO’s konden zich hierna niet meer verschuilen achter onwetendheid over de milieuproblematiek. De deurwaardersactie werd via crowdfunding bekostigd.

Plastic Soup Surfer Merijn Tinga bedenkt steeds nieuwe acties. Zo participeert hij in de Pick Up 10-app waarmee zwerfplastic kan worden herkend. Partners zijn Google en National Geographic. De vergaarde gegevens ondersteunen de milieucampagne. Als iedereen dagelijks tien stukjes plastic van straat, strand of uit het plantsoen opraapt dan kan het probleem in kaart gebracht worden en meteen ook worden aangepakt, je moet ergens beginnen.
Om effect te kunnen hebben zal de Pick Up 10-actie dan ook geruime tijd lopen, zwerfplastic opruimen en signaleren houdt morgen niet op. Als stunt bij de Pick Up 10-actie wordt een hightech 3D-geprint surfboard gefabriceerd, vervaardigd uit gerecyclede petflessen. Merijn Tinga zou geen Plastic Soup Surfer zijn als het surfplezier niet gelijk opgaat met zijn enthousiaste acties voor een beter milieu.

Gedragsverandering is nodig, we hoeven geen afscheid te nemen van plastic, we moeten er alleen op een andere wijze mee omgaan.

Felix Hogeboom